daimatiyatro@gmail.com

16 Mart 2015 Pazartesi

Bir güçlü yazar, bir güzel insan: Haldun Taner 100 Yaşında!

04:42

PAYLAŞ

Bugün 16 Mart 2015. Bugün, Türk Tiyatrosunun dahisi HALDUN TANER'in 100. doğum günü. Ferhan Şensoy'un "tiyatro peygamberi" dediği Haldun Taner, bugün tam 100 yaşında!


Ölümün 100. yılında Haldun Taner, bu akşam saat 20:00'de Caddebostan Kültür Merkezi'nde çok özel bir programla anılıyor.


Haldun Taner'in 100. doğum günü kapsamında Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık ve Caddebostan Kültür Merkezi Sanat Galerisi "Bir güçlü yazar, bir güzel insan: Haldun Taner 100 Yaşında" sergisini düzenliyor. 17 Mart - 16 Nisan tarihleri arasında Kadıköy Belediyesi CKM'de ziyarete açık olacak bu sergi, sanatçının fotoğrafları, özel eşyaları ve kitaplarının yanı sıra edebi yolculuğuna da tanıklık ediyor.


Haldun Taner'i tiyatrocu kişiliğiyle tanımak isteyenler için hafif.org sitesinde yer alan bilgilere bakmakta fayda var. 

Türk Tiyatrosunda önemli bir role sahip olan Haldun Taner, Almanya’da öğrenimi sırasında ağır bir tüberküloza yakalanınca İstanbul’a dönmek zorunda kaldı ve dört yıl boyunca istirahat etti. Bu dinlenme döneminden sonra 1950’de İstanbul Üniversitesi’nde Alman Dili ve Edebiyatı Bölümü’nü bitirdi. Daha sonra öğrenmeye doymayarak, Viyana Üniversitesi’nde Profesör Kinderman’ın yanında Felsefe ve Tiyatro Bilimi okudu. Bu öğreniminin bir katkısı olarak da kendisi Türkiye’de tiyatroyu bilim dalı olarak ilk okutan kişi olmuştur.

Öğrenim süreci sonrası Haldun Taner, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi ve Gazetecilik Enstitüsü’nde; ayrıca Language and Culture Center adlı Tiyatro Okulu’nda binlerce öğrenci yetiştirmiştir. Geleneksel Türk sanatlarıyla dünya sanatını birleştiren, halk diliyle yazan Haldun Taner, açık seçik ve içten yazılarında, ironiyi her zaman kullandı ve ayrıca siyasi edebi grupların dışında kalmasıyla sevildi, aynı zamanda da eserleri birçok dünya dillerine çevrildi. 1986’da dünyaya gözlerini kapamış olan Haldun Taner yazar, gazeteci ve tiyatro yazarı kişilikleriyle hala günümüzde yetişmekte olan herkese ilham vermektedir. Tiyatro Yazarı Kişiliğiyle Haldun TanerKabare tiyatrosunun temelini atan Haldun Taner, “Haldun Taner Tiaytrosu” ekolünü oluşturmuştur.
Haldun Taner, Türkiye’nin ilk kabare tiyatrosu olan Devekuşu Kabare Tiyatrosu’nu Zeki Alasya, Metin Akpınar ve Ahmet Gülhan ile birlikte kurmuştur. Daha sonra 1969’da Münir Özkulile birlikte Bizim Tiyatro’yu da kurmuştur. 

1979 yılında ise TEF Kabare’yi kurarak, İGSA Tiyatro Kürsüsü’nde de dramaturji dersleri vermiştir. Haldun Taner epik tiyatroyu Türkiye’de ilk uygulayan kişi olarak, Keşanlı Ali Destanı adlı eseri başta olmak üzere hem yurtiçi hem de yurtdışı olarak oldukça yoğun ilgi gördü. Ayrıca, 1988’de Kadıköy Şehir Tiyatrosu’na Haldun Taner Sahnesi adı verilmiştir ve perdelerini ilk kez Keşanlı Ali Destanı ile açmıştır.Haldun Taner’in tiyatro yazarlığı kişiliğini daha da geniş bir açıdan incelediğimizde, üç evre ile karşılaşırız:Birinci Evre: Yanılsamacı anlatımla iyi kurgulu oyunlar yazdığı bu evre 1949 ile 1962 yılları arasını içermektedir. Bu dönemde yazdığı oyunlar şu şekildedir: “Günün Adamı”, “Dışarıdakiler”, “Ve Değirmen Dönerdi”, “Fazilet Eczanesi”, “Lütfen Dokunmayın” ve “Huzur Çıkmazı”.İkinci Evre: 1964’de yazdığı Keşanlı Ali Destanı ile bu evre başlar. Bu dönem yazmış olduğu oyunlarda geleneksel tiyatromuzdan yararlandığını görürüz; çünkü Haldun Taner’e göre geleneksel tiyatromuzun göstermeci anlatıcı anti-illüzyonist öğeleri oldukça fazladır ve bu yüzden de epik tiyatro için oldukça uygundur.

Bertolt Brecht’in epik tiyatro anlayışından oldukça etkilenmiştir. Bu anlayış siyasal amaçlı bir tiyatro düşüncesidir ve doğrudan Marksizm ve Leninizm etkilenimleriyle oluşturulmuştur. Fakat Haldun Taner, kendi toplumu üzerindeki sorunların ayrıntılarına daha somut bir yaklaşımla inen, öncelikle toplumsal bir yazardır. Brecht ise sorunları toplumcu gerçekçi bir yaklaşımla irdeler. Bu dönemde yazmış olduğu oyunları şu şekildedir: “Keşanlı Ali Destanı”, “Gözlerimi kaparım Vazifemi Yaparım”, “Eşeğin Gölgesi”, “Zilli Zarife”, “Sersem Kocanın Kurnaz Karısı” ve “Ayışığında Şamata”.Üçüncü Evre: Aslında 1962’de yazdığı Bu Şehr-i Stanbul ki adlı oyunuyla başlar; ama bu evrenin gerçek anlamda Devekuşu Kabare Tiyatrosu’nun kurulduğu 1967 yılında başladığı kabul edilmektedir. Bu evrede çoğunlukla kabare türünde oyunları yer almaktadır.Bu dönemde yazmış olduğu oyunları şu şekildedir: “Bu Şehr-i Stanbul ki”, “Vatan Kurtaran Şaban”, “Astronot Niyazi”, “Ha Bu Diyar, Dün… Bugün”, “Aşk ü Sevda”, “Dev Aynası”, “Yar Bana Bir Eğlence”, “Haneler”, “Çıktık Açık Alınla”, “Yalan Dünya”, “Hayırdır İnşallah” ve “Kapılar”.

***Kaynak: http://hafif.org/yazi/tiyatro-yazarligi-kisiligiyle-haldun-taner/

0 yorum:

Yorum Gönder